Nâng cao chất lượng dạy học khi sử dụng tốt phương pháp học theo vấn đề trong giảng dạy môn Toán ở trường THCS (Phần I)

Lượt xem:

Đọc bài viết

Học theo vấn đề là một trong những xu hướng rất được chú trọng trong giảng dạy và học tập ở các trường học trên thế giới. Học theo vấn đề giúp học sinh phát triển tư duy giải quyết vấn đề, là hành trang rất cần thiết giúp học sinh có thể giải quyết các vấn đề trong cuộc sống mà các em phải đối mặt. Học theo vấn đề giúp học sinh chủ động và hứng thú hơn trong việc học tập

Theo Dewey (1916-1944), “Một phần lớn của nghệ thuật giảng dạy nằm trong việc đưa những khó khăn của vấn đề mới đủ lớn để thách thức tư tưởng và đủ nhỏ để ngoài các nhầm lẫn tự nhiên tham dự như các yếu tố mới lạ, nó sẽ là điểm sáng quen thuộc mà hữu ích trong việc đề xuất giải pháp giải quyết vấn đề”.

Sử dụng Học theo vấn đề giúp giáo viên thoát khỏi sự phụ thuộc vào sách giáo khoa và tài liệu giảng dạy của trường. Sử dụng Học theo vấn đề, bất kỳ tình huống hay vấn đề ở trong hay ngoài nhà trường, đều có có liên quan đến cuộc sống của học sinh hay là môi trường xung quanh.

Để phát triển một vấn đề giáo viên cần kiểm tra các yếu tố sau:

Lựa chọn nội dung, kỹ năng phù hợp: Để chọn nội dung, kỹ năng phù hợp, giáo viên có thể tham khảo chương trình giảng dạy. Giai đoạn tiếp theo là xác định những gì các học sinh có thế làm để giải quyết vấn đề. Giáo viên nên quyết định làm thế nào thể giúp học sinh có được những kỹ năng giải quyết vấn đề đó.

Xác định nguồn tài liệu sẵn có: Trước khi lựa chọn một vấn đề giáo viên phải đảm bảo rằng học sinh sẽ có thể tìm thấy những thông tin cần thiết để giải quyết nó. Tạo tình huống có vấn đề từ các nguồn tài liệu sẵn có trong trường học, lớp học, hoặc lớn hơn có thể là ngoài cộng đồng để giúp đỡ học sinh khi họ gặp khó khăn. Internet, báo chí,… cũng có thể là nguồn thông tin hữu ích cho học sinh để giải quyết vấn đề.

Thiết kế một tình huống có vấn đề: Khi giáo viên phải xác định mục tiêu nội dung và kỹ năng, thu thập các tài liệu cần thiết, bước tiếp theo là thiết kế tình huống có vấn đề; đồng thời, phải đảm bảo các yếu tố sau:

Phát triển phù hợp;

Có căn cứ vào kinh nghiệm của học sinh;

Dựa vào chương trình giảng day;

Có thể sử dụng nhiều phương án dạy, học khác nhau để giải quyết cùng một vấn đề;

Thiếu cấu trúc.

Lựa chọn hoạt động tạo kích thích cho học sinh: Khi giáo viên đã lựa chọn vấn đề, giáo viên nên nghĩ cách để kết nối nó với cuộc sống của học sinh để tạo động lực học tập và làm việc cho học sinh.

Phát triển một câu hỏi tập trung: Khi giáo viên thiết kế một tình huống có vấn đề nên chuẩn bị một hoặc một số câu hỏi để giúp học sinh tập trung vào nhiệm vụ của mình. Học sinh sẽ trở nên quan tâm đến vấn đề hơn.

Xác định phương án đánh giá: Giáo viên tập trung vào việc đánh giá nội dung, kỹ năng cũng như quá trình giải quyết vấn đề thông qua các công cụ đánh giá như bài kiểm tra hoặc quan sát các cuộc thảo luận,…

Phương pháp dạy học theo vấn đề có các đặc điểm sau:

Các tình huống giảng dạy và học tập trong học theo vấn đề được thiết kế để thúc đẩy học sinh học tập tích cực và giúp giáo viên, học sinh chủ động trong quá trình giảng dạy và học tập.

Những tình huống này không nhất thiết phải cứng nhắc, cố định, hoặc sắp xếp theo trình tự nghiêm ngặt.

Học sinh có thể xem lại các bộ phận của quá trình giải quyết vấn đề, đặc biệt là xác định cách giải quyết vấn đề, thu thập thông tin và chia sẻ. Học theo vấn đề là một phương pháp bao gồm hai quá trình song hành là tổ chức chương trình giảng dạy và chiến lược giảng dạy.

Chiến lược giảng dạy thành phần, bao gồm cả việc giảng dạy và các sự kiện học tập cần thiết cho kinh nghiệm Học theo vấn đề.

Chuẩn bị hỗ trợ cho học sinh để giải quyết vấn đề

Hỗ trợ học sinh khi các em gặp cản trở trong học theo vấn đề.

Hỗ trợ cho người học có thể có các cách khác nhau, tùy thuộc vào tư duy của người học để hiểu bản chất của vấn đề.

Đáp ứng các vấn đề là hỗ trợ học sinh khi họ phát triển vai trò cá nhân trong giải quyết vấn đề, khuyến khích họ muốn giải quyết vấn đề đó.


Nâng cao chất lượng dạy học khi sử dụng tốt phương pháp học theo vấn đề trong giảng dạy môn Toán ở trường THCS (Phần cuối)

Xác định những gì đã biết, những gì cần biết và ý tưởng của học sinh để hỗ trợ học sinh trong việc phát triển nhận thức về những gì họ biết và cần biết những tình huống có vấn đề để kích hoạt kiến ​​thức trước khi học về vấn đề này nhằm tập trung chuẩn bị để thu thập thông tin cần thiết để giải quyết vấn đề.

Hỗ trợ học sinh nêu rõ vấn đề trọng tâm hoặc vấn đề trong các trường hợp đã gặp phải và xác định giải pháp tốt trong tập hợp các giải pháp để thực hiện.

Hỗ trợ học sinh trong việc lập kế hoạch và thực hiện có hiệu quả thu thập thông tin, chia sẻ và làm phương án hoạt động.

Hỗ trợ học sinh trong việc tìm hiểu thông tin mới góp phần vào sự hiểu biết vấn đề và làm thế nào để đánh giá thông tin bằng sự hiểu biết của mình một cách chính xác nhất.

Hỗ trợ học sinh trong giao tiếp giữa các cá nhân và học tập hợp tác, góp phần giải quyết vấn đề có hiệu quả.

Hỗ trợ học sinh trong việc kết nối đầy đủ các giải pháp có thể
tùy chọn cho việc giải quyết các vấn đề mà các em đã xác định

Hỗ trợ học sinh trong việc sử dụng tiêu chuẩn của tư duy tốt để đánh giá các lợi ích và hậu quả của mỗi giải pháp.

Hỗ trợ học sinh trong việc kết nối hiệu quả và chứng minh những gì các em biết, làm thế nào các em biết điều đó, lý do tại sao các em chọn phương án đó.

Học sinh có cơ hội cùng nhau suy tư về những gì các em đã học được và đặt việc học tập trong một khuôn khổ nhận thức mới.

Học sinh xem xét hiệu quả của các phương án mà các em sử dụng và xem xét những gì các em có thể làm khác nhau trong tình huống có vấn đề khác. Các em  thảo luận về các vấn đề vẫn chưa được giải quyết hoặc mở ra các hướng để tiếp tục mở rộng vấn đề.

(Còn nữa)

Mời các bạn đọc tiếp Phần II (phần cuối).

PTA (GV Trường THCS Lê Hồng Phong).