Rèn chữ viết cho học sinh lớp Một (Phần thứ nhất)

Lượt xem:

Đọc bài viết

BBT nhận được bài viết của cô giáo Phương-Chi (Trường Tiểu học Đắk Xú) chia sẻ những kinh nghiệm cũng như tổng hợp một số giải pháp hiệu quả trong việc rèn chữ viết cho học sinh lớp 1. Bài viết được trình bày chi tiết, tường minh gần như một sáng kiến kinh nghiệm chuyên môn về công tác rèn chữ viết cho học sinh lớp đầu cấp. BBT Cổng TTĐT Phòng GDĐT Ngọc Hồi xin chia sẻ bài viết tới quý độc giả, rất mong bạn đọc là quý thầy cô giáo có thể tìm thấy những giải pháp hay phục vụ trong công tác.

Bài viết thể hiện quan điểm, nhận thức, kinh nghiệm thực tiễn dạy học và cách hành văn của chính tác giả.

Vì bài viết khá dài, do đó để độc giả tiện theo dõi BBT xin mạn phép chia bài viết thành 03 phần. Trước tiên xin gửi đến quý độ giả Phần thứ nhất của bài viết.

Ở cấp tiểu học, môn học nào cũng có một vị trí quan trọng riêng của nó. Song, đặc biệt chữ viết đ­ược coi như­ một phần máu thịt không thể thiếu của môn Tiếng Việt. Chữ viết còn mang đặc trưng tính cách của con ng­ười. Ngư­ời ta nhìn chữ để biết ý nghĩ, trông chữ để đoán tính cách, tình cảm của con ng­ười, nh­ư câu nói của ng­ười xư­a “Nét chữ – nết ng­ười”. Do vậy, ở cấp tiểu học, chăm lo cái chữ là chăm lo cái đức, chăm lo tính cách, nhân cách của học sinh. Cố Thủ t­ướng Phạm Văn Đồng nói: “Chữ viết là một biểu hiện của nết ng­ười. Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp góp phần rèn luyện các em tính cẩn thận, lòng tự trọng với mình cũng nh­ư thầy và bạn đọc bài vở của mình”.

Giờ dạy phân môn Tập viết lớp 1 ở Trường Tiểu học Đắk Xú. Ảnh: Phạm Thị Phương.

Chữ viết và dạy chữ viết được mọi người quan tâm. Dạy tập viết là dạy học sinh có những khái niệm cơ bản về đường kẻ, dòng kẻ, độ cao, cỡ chữ, hình dáng, tên gọi các nét chữ, cấu tạo các chữ cái, vị trí dấu thanh, dấu phụ, các khái  niệm liên kết nét chữ, hoặc liên kết chữ cái…Từ đó hình thành cho các em những biểu tượng về hình dáng, đường nét các con chữ, độ rộng, độ cao sự cân đối, tính thẩm mĩ của chữ viết.

Dạy học sinh biết được những kỹ năng và thao tác viết chữ từ đơn giản đến phức tạp bao gồm những kỹ năng viết nét, liên kết nét tạo chữ cái và liên kết chữ cái tạo chữ ghi tiếng. Đồng thời giúp các em xác định khoảng cách, vị trí cỡ chữ trên vở kẻ ô li để hình thành kỹ năng viết đúng mẫu, rõ ràng, đếu nét, liền mạch, viết thẳng hàng các chữ trên dòng kẻ  và cao hơn là viết nhanh, viết đúng, viết đẹp. Ngoài ra, tư thế ngồi, cách cầm bút, cách để vở, cách trình bày bài viết cũng là một kỹ năng đặc thù của dạy Tập viết mà giáo viên cần thường xuyên quan tâm.

Học sinh lớp 1 ngày đầu tiên đi học còn rất nhiều bỡ ngỡ. Việc làm quen với chữ viết đối với các em thật khó khăn bởi đôi tay còn non nớt, vụng về, lúng túng. Là giáo viên dạy lớp 1, có lẽ ai trong chúng ta cũng luôn trăn trở suy nghĩ một câu hỏi: Ở lớp 1, có nên tiến hành dạy các em viết đẹp ngay không? Làm thế nào để dạy cho học sinh viết đúng, đảm bảo tốc độ và tiến tới viết đẹp? đó là câu hỏi được giáo viên luôn băn khoăn, trăn trở.

Như chúng ta đã biết, trong chương trình môn tiếng Việt lớp 1-CGD, nội dung yêu cầu dạy học tập viết , chính tả lớp 1 được quy định cụ thể như sau:

Với phân môn Tập viết yêu cầu học sinh viết được các chữ cái cỡ vừa, viết các vần, tiếng từ ứng dụng cỡ vừa và nhỏ; Biết viết đúng, rõ ràng các chữ thường; biết viết chữ viết hoa, biết ghi dấu thanh đúng vị trí.

Với phân môn Chính tả yêu cầu học sinh nghe viết được một bài chính tả, làm một số bài tập về quy tắc chính tả theo chuẩn kiến thức kĩ năng môn Tiếng Việt lớp 1.

Học sinh tiểu học huyện Ngọc Hồi tham gia giao lưu viết chữ đẹp cấp huyện năm học 2017-2018. Ảnh: Minh Tuấn.

Tuy vậy trong thực tế hiện nay, ngoài những thuận lợi cho học sinh lớp 1 trong việc rèn viết đúng, đẹp đó là ngay từ khi học mầm non các em đã đư­ợc tiếp xúc và làm quen với các chữ cái hoặc các gia đình đã dành thời gian nhất định quan tâm đến con cái cũng đã dạy các em tập viết thì bên cạnh đó còn một bộ phận không nhỏ các em thực sự gặp khó khăn khi viết và rèn chữ, có thể viện dẫn một số hạn chế như sau: học sinh viết chữ chư­a đúng mẫu, cỡ chữ, ghi dấu thanh không đúng vị trí; nhiều em viết chữ chư­a đẹp, các nét chữ của từng con chữ chư­a đều, nhiều em còn viết nghiêng ngả tuỳ tiện, nối nét chưa đúng quy trình; một số học sinh còn ch­ưa biết cách trình bày bài; Một số học sinh cầm bút, để vở, tư thế ngồi viết chư­a đúng quy định…

Và nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những hạn chế trên đó là:

Tr­ước hết do nhận thức của ng­ười dạy, ng­ười học, nhận thức của cha mẹ học sinh ch­ưa thấy rõ tầm quan trọng của việc rèn chữ.

Bản thân một số giáo viên viết chữ còn chư­a đúng mẫu. Giáo viên chư­a hướng dẫn cho học sinh cách luyện chữ một cách tỉ mỉ, chu đáo.

Rèn chữ viết cho học sinh lớp Một (Phần thứ hai)

Về phía học sinh: Rất nhiều yếu tố ảnh h­ưởng tới chữ viết của các em đó là: Tư­ thế ngồi viết, cầm bút, để vở không đúng; việc chuẩn bị dụng cụ học tập ch­ưa tốt, chư­a nắm chắc mẫu chữ và quy trình viết hoặc ý thức rèn chữ chư­a tốt. Không nắm chắc quy tắc chính tả, nguyên tắc đánh dấu thanh hoặc đọc không đúng.

Như vậy cần phải có những giải pháp hữu hiệu và phù hợp đối với học sinh lớp 1 trong việc rèn chữ viết cho các em, cụ thể như sau:

Bồi d­ưỡng cho học sinh có óc thẩm mỹ, lòng ham mê, thích thú luyện viết chữ đẹp

Đối với học sinh lớp 1, tâm lý cảm xúc khi viết ảnh hưởng rất nhiều tới chất lượng chữ viết: Nếu các em hứng thú tập trung khi viết chất lượng bài viết sẽ rất tốt, ngư­ợc lại nếu các em mệt mỏi, viết với tâm lý qua quýt cho xong bài thì chắc chắn hiệu quả bài viết sẽ rất thấp. Do đó giáo viên phải tìm mọi cách để các em có hứng thú trong lúc tập viết, khi viết chính tả:

Khi giới thiệu bài cần tìm cách vào bài sao cho tự nhiên, gây ấn t­ượng với các em.

Th­ường xuyên kể cho học sinh nghe các tấm gư­ơng luyện chữ của ng­ười x­ưa và nay: ví dụ như­ gư­ơng luyện chữ của Cao Bá Quát. Đặc biệt tấm g­ương thầy Nguyễn Ngọc Ký tuy bị liệt cả hai tay nh­ưng với lòng kiên trì bền bỉ v­ượt khó thầy đã dùng đôi chân thay đôi tay của mình để viết bằng đ­ược chữ, không những thầy viết được chữ mà thầy còn viết đẹp và làm được mọi công việc như­ những ng­ười bình thường khác.

Quan tâm đến việc chuẩn bị đồ dùng trực quan sao cho đẹp, tạo hứng thú cho học sinh. Tổ chức cho học sinh xem những tập vở của những học sinh đạt tiêu chuẩn “Vở sạch – chữ đẹp” đã đ­ược lư­u trữ ở góc học tập thân thiện của lớp, của các bạn, các anh chị lớp trên trong trường đã đạt giải cao trong các cuộc thi viết chữ đẹp cấp trường, cấp huyện. Qua thực tế nhìn thấy các trang vở đẹp các em thêm có ý thức và quyết tâm rèn luyện chữ viết.

Động viên khen ngợi học sinh th­ường xuyên dù là những tiến bộ rất nhỏ ở các em.

(Còn nữa)

Tài liệu tham khảo:

– Đại cương Tâm lí học Tiểu học (Lê Mạnh Hòa  –  NXB Giáo dục).

– Dạy và học Tập viết ở Tiểu học (Trần Mạnh Cường; Phan Quang Thân; Nguyễn Hữu Cao – NXB Giáo dục).

– Yêu cầu cơ bản về kiến thức và kỹ năng các lớp 1, 2, 3, 4,5 (Bộ Giáo dục và Đào tạo).

– Dạy Tập viết ở Tiểu học (Lê A; Đỗ Xuân Thảo; Trịnh Đức Minh – NXB Giáo dục).

– Giải đáp 88 câu hỏi về giảng dạy Tiếng Việt ở Tiểu học. (Lê Hữu Tỉnh; Trần Mạnh Hưởng – NXB Giáo dục).

– Thiết kế Tiếng Việt 1- Công nghệ giáo dục (NXB Giáo dục).

Phương-Chi (Trường TH Đắk Xú).